Βασίλης Φραντζολάς Δοκιμαστής & Σύμβουλος
Ποιότητος Ελαιολάδου
M. Sc. Food Policy, City University London

Οι απόψεις της ΔΑΟΚ Μεσσηνίας και οι παρατηρήσεις του Β. Φραντζολά – για τους καθυστερημένους δακοψεκασμούς

Παρακάτω παρατίθενται οι απόψεις της ΔΑΟΚ σχετικά με το θέμα των καθυστερημένων δακοψεκασμών και ο σχολιασμός τους από τον Β. Φραντζολά.

ΠΡΟΣ :  ΔΑΟΚ  Π.Ε. Μεσσηνίας

Υπόψιν :  Κου Ιωάννη Κυριακόπουλου – αν. ​Διευθυντή

ΘΕΜΑ: ​Απάντηση ​στο έγγραφο σας με αρ. Πρ. 62980, 7-11-2017, για τα προβλήματα από τους καθυστερημένους δακοψεκασμούς

Προς: τον K. Διευθυντή της Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Π.Ε. Μεσσηνίας –  Φαξ:  27210-93088    Email :  gkiriakopoulos@na-messinias.gr

Kοινοποίηση: Γραφείο Περιφερειάρχη Πελοποννήσου Κου Πέτρου Τατούλη –  p.tatoulis@gmail.com

Φαξ: 2713 601173

Γραφείο Αντιπεριφερειάρχη – Κας Ελένης Αλειφέρη- email : antiperiferiarxis.messinias@gmail.com

Γραφείο κ. Αντώνη Σαμαρά –  Βουλευτή, τ. Πρωθυπουργός – asamaras@parliament.gr, Φαξ: : 210 3636565

Γραφείο Βουλευτή κ. Γιώργου Κατρούγκαλος – g.katrougkalos@parliament.gr , Φαξ : 210 3684052

Γραφείο Βουλευτή κ. Παναγιώτα Κοζομπόλη-Αμανατίδη pkozoboli@gmail.com , p.kozompoli@parliament.gr  Φαξ : 210 3706051 και 27210 90700

Γραφείο Βουλευτή κ. Πέτρου Κωνσταντινέα p.konstantineas@parliament.gr  , Φαξ : 210 3675613

Γραφείο Βουλευτή κ. Δημήτρης Κουκούτσης d.koukoutsis@parliament.gr , Φαξ : 210 3707507

(τα κείμενα που ακολουθούν με κόκκινο χρώμα είναι οι απαντήσεις του Β. Φραντζολά, με μαύρο χρώμα τα αρχικά κείμενα της ΔΑΟΚ Μεσσηνίας)

Θέμα: « Ψεκασμοί Δακοκτονίας»

Σε απάντηση της από 6/11/2017 επιστολή σας, σας γνωρίζουμε τα  ακόλουθα:

Αγαπητέ Κε Κυριακόπουλε,

σας ευχαριστώ ειλικρινά για την εμπεριστατωμένη και άμεση απάντηση σας.

Θα προσπαθήσω, με την ευκαιρία που μου δίνετε, να σας απαντήσω σε όλα τα σημεία, με έμφαση στις επιπτώσεις από τους καθυστερημένους δακοψεκασμούς,  οι οποίοι έχουν σαν αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η παραγωγή υψηλής ποιότητος αγουρελαίων, τα οποία όμως παράγουν και κυκλοφορούν πολύ ενωρίτερα (1,5  – 2 μήνες) από εμάς,  όλες ανεξαιρέτως οι ανταγωνίστριες και μάλιστα με πολύ δυσμενέστερα  κλιματολογικά στοιχεία (Σικελία, Μαρόκο).

  1.  Tο σύστημα της συλλογικής καταπολέμησης του δάκου μέσω των δολωματικών από εδάφους ψεκασμών που εφαρμόζεται στο πρόγραμμα δακοκτονίας είναι η πλέον συμβατή μέθοδος με την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του δάκου με τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση στο περιβάλλον. Πέραν δε του γεγονότος ότι είναι επαρκώς αποτελεσματική όταν εφαρμόζεται σωστά είναι και η πλέον οικονομική συγκρινόμενη με τις υπόλοιπες  μεθόδους καταπολέμησης του δάκου. Είναι επίσης ο μοναδικός συμβατικός τρόπος αντιμετώπισης του δάκου που επιτρέπεται στην παραγωγή ΠΟΠ ελαιολάδου Καλαμάτας.

Δεν έχω κάποια βασική αντίρρηση, επισημαίνω όμως ότι αναφερόμαστε πάντοτε σε ένα πρόγραμμα Κρατικής δακοκτονίας, το οποίο ως γνωστόν εκτελείται στην Ελλάδα, από το Δημόσιο και στα δύο βασικά του τμήματα 1. Παρατηρήσεις μέσω αριθμού δακοσυλλήψεων, κλπ, και εξαγωγή συμπερασμάτων και  2. Την εκτέλεση των δακοψεκασμών. Αν οι δολωματικοί ψεκασμοί εκτελούντο από ιδιωτικά συνεργεία σε κάθε περιοχή, το ακολουθούμενο σύστημα περιληπτικά θα είχε ως εξής: από την π.χ. ΔΑΟΚ, γίνεται καθημερινή λήψη όλων των απαραίτητων στοιχείων (αριθμός δακοσυλλήψεων, κλπ) και ενημέρωση μέσω ηλεκτρονικής online πλατφόρμας των παραγωγών μαζί με τις προτεινόμενες οδηγίες, μετεωρολογικά στοιχεία, στατιστικές, κλπ.  Το σύστημα  αυτό εφαρμόζεται σε ΟΛΕΣ ΑΝΕΞΑΙΡΕΤΩΣ τις Ευρωπαϊκές χώρες, της Κύπρου και Τουρκίας περιλαμβανομένων. Η χώρα μας η οποία μάλιστα φημίζεται για την αναποτελεσματικότητα της Δημόσιας διοίκησης, αποτελεί μοναδική εξαίρεση,  με τα γνωστά σε όλους μας προβλήματα, που έχουν ως βασική αιτία την μη έγκαιρη έναρξης των δακοψεκασμώνμε, με  ό,τι καταστρεπτικό αυτό συνεπάγεται, στο εισόδημα των Ελλήνων παραγωγών.

  1. O αριθμός των δολωματικών ψεκασμών που πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή είναι περίπου 2 κατά μέσο όρο, από τους μικρότερους σε όλες τις σημαντικές ελαιοκομικές περιοχές της χώρας.

Δεν αναφέρεται πουθενά στην απάντηση σας,  το πλέον κρίσιμο και ενδιαφέρον στοιχείο, το οποίο είναι Η ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΨΕΚΑΣΜΩΝ, οι οποίοι για να έχουν αποτελεσματικότητα πρέπει να αρχίζουν αρχές Ιουνίου η και από τα Μέσα Μαίου,

Γράφει στο εξαιρετικό του σχετικό νεοκδοθέν βιβλίο ο κ. Βασίλειος Μπουρνάκας τα εξής συγκλονιστικά: “O(πρώτος) ψεκασμός πρέπει να τελειώνει πριν πήξει ο  πυρήνας των καρπών στην ευρύτερη περιοχή, γιατί ο δάκος είναι στην περιοχή πριν την έναρξη πήξης του πυρήνα, ώστε να μην προλάβουν να ωριμάσουν σεξουαλικά τα θηλυκά και γίνουν ικανά για εναποθέσεις. Για την σημασία του πρώτου ψεκασμού θα αναφέρουμε ότι σκοτώνοντας  ένα θηλυκό του δάκου τον Ιούνιο, απαλλασσόμεθα από εκατομμύρια δάκους το φθινόπωρο».

Αν μπορώ να κρίνω από το δημοσίευμα εδώ:  tinyurl.com/yaow2tpd , ότι δηλαδή,  «Μπήκαμε και στο τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλη όμως ακόμη οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τους ψεκασμούς και την παγιδοθεσία κατά του δάκου της ελιάς δεν έχουν ολοκληρωθεί!», σε συνδυασμό με την επιστημονική γνώση που υπάρχει, οι δακοψεκασμοί  (ασχέτως που εφέτος λόγω έντονης ξηρασίας ο δάκος μας χαρίστηκε, κυριολεκτικά), οι Κρατικοί ψεκασμοί για πολλοστή φορά θα ήταν τελείως αναποτελεσματικοί, από καθυστερήσεις στις διαδικασίες, προμήθειες, χρηματοδοτήσεις, κλπ.

  1. Στο σύνολο των 150 περίπου Τοπικών ή Δημοτικών Κοινοτήτων που εκτελείται το πρόγραμμα έως τις 20 Οκτωβρίου είχε ολοκληρωθεί το 72 % των περιοχών του τελευταίου γενικού ψεκασμού έως της 26 Οκτωβρίου το 8% και έως το τέλος του προγράμματος το υπόλοιπο 20 %. Φαίνεται λοιπόν ότι οι όψιμοι ψεκασμοί αντιστοιχούν μόλις στο 20 % του συνόλου γίνονται δε σε Τοπικές Κοινότητες που κατά κανόνα η συγκομιδή ξεκινά μετά τις 15 Νοεμβρίου.

Η συγκομιδή των καρπών μετά τις 15 Νοεμβρίου έχει γίνει (κακή) συνήθεια, ακριβώς λόγω των Κρατικών ψεκασμών, οι οποίοι ΚΑΘΥΣΤΕΡΟΥΝ ΤΡΑΓΙΚΑ,  ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, σε όλες Π.Ε. της χώρας, και όχι ότι οι ψεκασμοί γίνονται μέχρι αργά επειδή όλοι οι παραγωγοί θέλουν να συλλέγουν τους καρπούς αργά, από Δεκέμβριο μέχρι Ιανουάριο.

Πρέπει στην Μεσσηνία να γίνει μια μικρή επανάσταση,  για την αλλαγή της νοοτροπίας και τελικά της ποιότητος του Μεσσηνιακού ελαιολάδου. Πιστεύω ακράδαντα, και το γράφω μετά λόγου γνώσεως, ότι το Μεσσηνιακό ελαιόλαδο μπορεί να γίνει σε 2-3 χρόνια, αντίστοιχης ποιότητας όπως και της ξακουστής Ιταλικής Τοσκάνης, το οποίο φέτος έχει τιμή χύμα πώλησης 8,5 ευρώ (από δύο συνεταιριστικά ελαιοτριβεία τα οποία γνωρίζω).

4. Τα σκευάσματα που χρησιμοποιήθηκαν στον τελευταίο ψεκασμό είναι κυρίως το FORZA (lcychalotrhine) με χρόνο συγκομιδής μόλις 7 ημέρες μετά τον ψεκασμό και επίσης το BISCAYA(thiacloprid) και το SUCCESS (spinosad) το οποίο περιλαμβάνεται στα βιολογικά σκευάσματα με χρόνο συγκομιδής 14 ημέρες μετά τον ψεκασμό. Στους όψιμους ψεκασμούς χρησιμοποιήθηκε κατά κανόνα τοFORZA με χρόνο συγκομιδής 7 ημέρες μετά τον ψεκασμό.

Δυστυχώς, για το επιτρεπόμενο σκεύασμα BISCAYA (thiacloprid), παραπέμπω σε σχετική βιβλιογραφία, όπου αναφέρεται ότι είναι πιθανά καρκινογόνο, μη κατηγοριοποιημένο (tinyurl.com/y97qcvb7), ενώ κατά την κατάταξη επικινδυνότητος του Π.ΟΥ. (tinyurl.com/y9uq268m) είναι για τον άνθρωπο τρίτου βαθμού επικινδυνότητος (Class II). Πέραν των ανθρώπων, η δραστική ουσία thiacloprid είναι εξαιρετικά επιβλαβής για τις μέλισσες και όλα τα άλλα έντομα, τα οποία φέρονται ήδη μειωμένα κατά 80% στην φύση, από το 1980  (tinyurl.com/y9om5s96), και όταν εκλείψουν τελείως, δεν θα υπάρχει παραγωγή, παρά μόνο σε φυτώρια. Πέραν αυτών και η έκθεση του προσωπικού σε τέτοιου είδους σκευάσματα, εν αγνοία των κινδύνων, αποτελεί μία άλλη σοβαρή παράμετρο για την μη χρήση τους.

 5. Από την συνήθη πρακτική που ακολουθείται από τους ελαιοπαραγωγούς της περιοχής μας και σχετίζεται άμεσα με την πορεία ωρίμανσης του ελαιοκάρπου, προκύπτει ότι ο κύριος όγκος παραγωγής συγκομίζεται τους μήνες Δεκέμβριο-Ιανουάριο. Συγκεκριμένα από τα στοιχεία των τελευταίων ετών εξάγεται το συμπέρασμα ότι η παραγωγή του Νοεμβρίου αντιπροσωπεύει μόλις το 17% του συνόλου.

Προφανώς, αν οι δακοψεκασμοί επεκταθούν μέχρι π.χ. τον Ιανουάριο, το σύνολο των παραγωγών θα συγκομίζει τον Φεβρουάριο. Θεωρώ ότι εδώ ακριβώς είναι η καρδιά του προβλήματος. Καθυστερημένοι ψεκασμοί,  καθυστερημένη η συγκομιδή ελαιοκάρπων και καθυστερημένη η λειτουργία των ελαιοτριβείων.

 6. Πράγματι ο αριθμός των δακοσυλλήψεων όπως καταγράφεται από το δίκτυο των παγίδων υπήρξε μικρότερος σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Το γεγονός όμως ότι, οι αριθμοί των φθινοπωρινών δακοσυλλήψεων από τις παγίδες Mc Phail, δεν αποτυπώνουν τον πραγματικό δακοπληθυσμό στους ελαιώνες ο οποίος είναι πολλαπλώς μεγαλύτερος, όπως προκύπτει από αρκετές μελέτες και ερευνητικές εργασίες που έχουν δημοσιευτεί, σε συνδυασμό με το ιστορικό της περιοχής όπου κατά τα προηγούμενα χρόνια εμφανίζονταν όψιμες δακοπροσβολές Νοεμβρίου, Δεκεμβρίου εξαιτίας των υψηλών για την συγκεκριμένη περίοδο θερμοκρασιών, καθιστούν απαραίτητη ανάλογη στρατηγική χρονοδιαγράμματος ψεκασμών η οποία να δημιουργεί συνθήκες βέλτιστης αποτελεσματικότητας τους.

Γράφετε ότι «αν και ο αριθμός των φθινοπωρινών δακοσυλλήψεων, είναι χαμηλός, αυτό δεν αποτυπώνει την πραγματική κατάσταση στους ελαιώνες, σύμφωνα και με επιστημονικές μελέτες», κλπ. Μα εδώ δεν χρειαζόμαστε μελέτες, υποθέσεις κλπ, έχουμε τα δεδομένα στα χέρια μας, δηλαδή την πραγματική κατάσταση. δηλ.  τον πολύ μικρό αριθμό δάκων στις Mc Phail. Αν θεωρήσουμε τις ενδείξεις από τις Mc Phail ως μη βάσιμες ενδείξεις για ψεκασμούς η μη, θα καταρρεύσει όλο το σύστημα δολωματικών δακοψεκασμών, που βασίζεται βεβαίως στην συνεχή παρατήρηση των πληθυσμών με Mc Phail.

  1. Οι περιοχές στις οποίες ο ελαιόκαρπος έχει πληγεί έντονα  από την παρατεταμένη ανομβρία με αποτέλεσμα να έχουν επηρεαστεί αρνητικά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, είναι προφανές ότι δεν θα επιλεγούν από τους ελαιοπαραγωγούς για παραγωγή «αγουρελαίου» με τα χαρακτηριστικά που αναφέρετε στην επιστολή σας. Το συγκεκριμένο ωστόσο γεγονός που αφορά την αρνητική επίδραση της ξηρασίας στην ποιότητα ελαιολάδου σε ελαιώνες με έντονα συμπτώματα δεν σχετίζεται με το χρόνο διενέργειας των δολωματικών ψεκασμών.

Εχω την πεποίθηση ότι η ζημιά ενισχύθηκε, από την επιβεβλημένη καθυστέρηση συλλογής των καρπών λόγω των δακοψεκασμών. Το «προφανές» συμπέρασμα που αναφέρετε για την παραγωγή αγουρελαίου, είναι ένα υποκειμενικό συμπέρασμα, προεξοφλώντας την τακτική που πρέπει να ακολουθήσουν οι παραγωγοί, απέναντι στην ξηρασία.  Εξάλλου δεν θίγεται μόνον το ¨αγουρέλαιο» από την ξηρασία, θίγεται όλη η παραγωγή γενικώς, από την δημιουργία οργανοληπτικών ελαττωμάτων (ξερό ξύλο, κυρίως) σε καρπούς που έχουν ζαρώσει.

  1. Για τους ελαιώνες που έχουν επηρεαστεί από την παρατεταμένη ανομβρία με ήπια ή και σοβαρότερα κλιμακούμενης έντασης συμπτώματα, παρά το γεγονός ότι επηρεάζεται αρνητικά η διαδικασία ελαιοποίησης στον ελαιόκαρπο, από πουθενά δεν προκύπτει για τα ελληνικά δεδομένα, με αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα τεκμηρίωση, ότι σταματά εντελώς η διαδικασία της ελαιοποίησης, η οποία υπό κανονικές συνθήκες διαρκεί έως και τον Ιανουάριο, αναλόγως της ποικιλίας και των συνθηκών κάθε περιοχής.

Λυπάμαι, που δεν θα συμφωνήσω καθόλου,  σε αυτό ίσως το πλέον κρίσιμο σημείο, το οποίο αποτελεί βασικό κριτήριο για την συνέχιση των  δακοψεκασμών. Υπάρχουν πάρα πολλές πηγές, διεθνείς και Ελληνικές, μεταξύ αυτών το σύγγραμμα OLIVES, στην Ισπανία, (αγγλική γλώσσα) όπου ρητώς αναφέρεται το ίδιο ακριβώς που γράφει στο σύγγραμμα του «Ελαιόλαδο» και ο Καθ. Δρ. Απόστολος Κυριτσάκης,  (σελίδα 93): “Η υψηλότερη συγκέντρωση πτητικών (αρωματικών) συστατικών στο ελαιόλαδο και η μεγαλύτερη περιεκτικότητα των καρπών σε έλαιο, συμπίπτουν με την ΑΡΧΗ της αλλαγής του χρώματος των καρπών, από πρασινοκίτρινο σε μελανοϊώδες. Επίσης και σε πρόσφατες μελέτες με ποικιλία κορωνέικη (Ν. Ζηλανδία, 2010). Από αυτό συμπεραίνουμε ότι επιπλέον της μη αύξησης περαιτέρω της ελαιοπεριεκτικότητος των καρπών, έχουμε και απώλεια αρωματικών στοιχείων, με καθυστέρηση συλλογής των καρπών.

Εκ των όσων παραπάνω εκτέθηκαν προκύπτει ότι μέλημα της υπηρεσίας μας σε σχέση με την εφαρμογή του προγράμματος Δακοκτονίας, είναι η υλοποίηση ενός χρονοδιαγράμματος δολωματικών ψεκασμών απολύτως συμβατού και προσαρμοσμένου στις συνθήκες της περιοχής μας με την βέλτιστη δυνατή αποτελεσματικότητα και προσέχοντας ιδιαίτερα να μη δημιουργούνται προβλήματα επιβάρυνσης του ελαιολάδου με υπολείμματα γεωργικών φαρμάκων.

Επισημαίνουμε ότι η πορεία ωρίμανσης του ελαιοκάρπου για το σύνολο σχεδόν των ελαιοκομικών περιοχών του νομού μας, σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα των μόλις 2 κατά μέσο όρο ψεκασμών περίπου, δεν στερεί την δυνατότητα από την μεγάλη πλειοψηφία των ελαιοπαραγωγών να συγκομίσουν σχετικά νωρίς τον ελαιόκαρπο με στόχο την παραγωγή του λεγόμενου «αγουρελαίου» με ποσοστά ωστόσο ελαιοαπόδοσης συμβατά με βιώσιμα οικονομικά αποτελέσματα.

Η δυνατότητα ξεχωριστής ελαιοποίησης είναι αδύνατη για όσους παραγωγούς το θελήσουν, εκτός αν αυτοί έχουν δικό τους ελαιοτριβείο.  Όταν όλα τα ελαιοτριβεία μιας περιοχής παραμένουν υποχρεωτικά κλειστά λόγω των ψεκασμών, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει καμμία απολύτως δυνατότητα ελαιοποίησης και διαφοροποίησης της ποιότητος κάποιων παραγωγών.

Το αν τα ποσοστά ελαιαπόδοσης  που αναφέρετε, είναι συμβατά με βιώσιμα οικονομικά αποτελέσματα νομίζω είναι θέμα της ποιότητος και συναρτάται με τις  – μελλοντικά – υψηλότερες τιμές πώλησης του προϊόντος, αν τους το επιτρέψει βεβαίως το πρόγραμμα Κρατικής δακοκτονίας, το πρόγραμμα της οποίας, δυστυχώς, καθορίζει και επιβάλλει πολλές δεσμεύσεις σε όλη την επικράτεια στην βελτίωσης της ποιότητας του Ελληνικού ελαιολάδου.

Πεποίθηση μου είναι ότι αν ακολουθήσουμε συμβουλευόμενοι το σύστημα δακοπροστασίας ,  των υπολοίπων ελαιοπαραγωγικών χωρών (η Κύπρος το έχει θέσει σε σωστές βάσεις) , θα είναι δυνατή η παραγωγή ελαιολάδων πολύ υψηλής ποιότητος, σε μεγάλες πλέον ποσότητες και όχι σε μερικές, λίγες εκατοντάδες τόνους που παράγεται σήμερα.

Τέλος όσον αφορά στην πρόσκλησή σας για ανοιχτό διάλογο για το θέμα των δολωματικών  ψεκασμών και της ποιότητας του ελαιολάδου επισημαίνουμε τα ακόλουθα: το ζήτημα του προγράμματος δακοκτονίας έχει αναλυτικά εκτεθεί και συζητηθεί στην περιοχή μας το τελευταίο διάστημα με σχετικές εισηγήσεις της υπηρεσίας μας  σε αντίστοιχες ημερίδες και εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν είτε από το ΤΕΙ Καλαμάτας τον Φεβρουάριο 2016, είτε το Φεστιβάλ Ελιάς και Ελαιολάδου τον Απρίλιο του 2016 είτε το σύλλογο των Γεωπόνων Μεσσηνίας τον Απρίλιο του 2017, είτε ενημερωτικές εκδηλώσεις του ΑΣ «Ένωση Μεσσηνίας» το χειμώνα του 2016-17,είτε σε ενημερωτικές συγκεντρώσεις των τοπικών προέδρων στις έδρες των περισσοτέρων Δήμων. Στις παραπάνω εκδηλώσεις συζητήθηκαν και θέματα σχετιζόμενα με αυτά που θέσατε στην επιστολή σας. Στην περίπτωση δε, που στο εγγύς μέλλον οργανωθεί εκδήλωση από την ΠΕ Μεσσηνίας, ή από άλλο σχετιζόμενο με την ελαιοπαραγωγή φορέα, στην οποία θα συμμετάσχει και η ΔΑΟΚ ΠΕ Μεσσηνίας, η υπηρεσία μας αναλαμβάνει την υποχρέωση να σας ενημερώσει εγκαίρως να εκθέσετε τις απόψεις σας. Σε κάθε περίπτωση θα ήταν χαρά μας να επισκεφτείτε την υπηρεσία μας και να συζητήσουμε από κοντά κάθε θέμα που άπτεται της αρμοδιότητας μας και σχετίζεται με την παραγωγή ελαιολάδου, για την οποία είναι θετικό ότι επιδεικνύετε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και λόγω της ιδιότητας σας με την οποία υπογράφετε την επιστολή σας.

Ο αν. ΠΡΟΙΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ Δ/ΝΣΗΣ

   ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Αγαπητέ Κε Κυριακόπουλε,

ολοκληρώνοντας θέλω και πάλι να σας ευχαριστήσω για την αμεσότητα της απάντησης και τον χρόνο που διαθέσατε να συντάξετε την ολοκληρωμένη άποψη της ΔΑΟΚ.

Θεωρώ ότι μόνο με μια μικρή «επανάσταση» το Μεσσηνιακό ελαιόλαδο θα μπορέσει μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια, να αρχίσει να κατακτά την υψηλότερη ποιοτική θέση που του ανήκει λόγω εδάφους, κλίματος, κλπ. Οι επεμβάσεις όμως που πρέπει να γίνουν είναι πάμπολλες. Μόνον αν ξεφύγουμε από αγκυλώσεις και κακές πρακτικές του παρελθόντος, τις οποίες εξακολουθούμε να υπηρετούμε,  θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε.

Πρέπει ταχύτατα να φύγουμε από την εποχή τ​ων σακιών και να πάμε όχι ένα αλλά πέντε βήματα μπροστά.

Η βοήθειας της Υπηρεσία σας​  μπορεί να αποδειχθεί καταλυτική.

Με εκτίμηση,

Βασίλης Φραντζολάς

 

Μ.Sc. Food Policy

Δοκιμαστής και Σύμβουλος Ποιότητος Ελαιολάδου

www.oliveoilseminars.com